Woordenlijst

Aangifte
- als je aangifte doet van een misdrijf, dan ga je naar de politie om te vertellen wat er precies is gebeurd. Minderjarigen kunnen dit niet zelf doen, daarom gaat de vader van Debby mee naar het politiebureau.

Advocaat
- iemand die rechten heeft gestudeerd. Hij of zij helpt mensen die voor de rechter moeten verschijnen. De advocaat, ook wel raadsman of -vrouw genoemd, probeert te bewijzen dat de verdachte onschuldig is of probeert te zorgen voor een lagere straf. Als je als verdachte voor de rechter moet verschijnen, dan krijg je te maken met allerlei ingewikkelde procedures. De advocaat kan je deze procedures uitleggen.
- advocaat is ook een geel drankje met alcohol. Het lijkt op gele vla en is van eigeel gemaakt. De oma van Debby krijgt het op een verjaardagsfeestje van Debby's vader.

Dader
- een dader is iemand die iets heeft gedaan dat strafbaar is. Ze noemen dat ook wel 'een strafbaar feit plegen'. Je bent pas echt een dader als dat in de rechtbank is aangetoond. Voorafgaand aan de uitspraak door de rechter ben je verdachte.

Detentie
- opsluiting. Het wordt ook wel hechtenis of vrijheidsstraf genoemd. Het betekent in ieder geval dat je naar de gevangenis gaat. Op straat noemen ze het vaak heel anders: bijvoorbeeld 'zitten', 'brommen', naar 'de bak' of 'de bajes' gaan.

Dossier
- een map met papieren waarin alles staat wat met de verdachte en het misdrijf te maken heeft. Zo zijn bijvoorbeeld verslagen van de aangifte en het verhoor erin te vinden.

Eis
- de straf die de officier van justitie voorstelt aan de rechter.

Griffier
- de man of vrouw die tijdens de zitting naast de rechter zit en die alles opschrijft wat iedereen zegt.

Herstelrecht
- in het herstelrecht worden dader en slachtoffer met elkaar in contact gebracht, vaak met hun ouders. Met elkaar praten ze over wat er is gebeurd. Deze bijeenkomst wordt gehouden na de zitting, maar maakt niet officieel deel uit van het juridische proces. Er is een mediator aanwezig die helpt om het gesprek te voeren. Het gesprek is vrijwillig: dader en slachtoffer moeten het allebei willen en aandurven. Het helpt beide partijen vaak bij de verwerking van alles wat er is gebeurd. Sven en Debby zullen geen vrienden meer worden, maar ze komen elkaar ongetwijfeld tegen op school of op straat. Na zo'n bijeenkomst volgens het herstelrecht zal dat hopelijk iets gemakkelijker voor ze zijn.

Jeugddetentie
- gevangenisstraf voor minderjarigen (12 tot 18 jaar). Sven krijgt een andere straf, maar als hij nog eens de fout in gaat, dan zal hij zeker wel veroordeeld worden tot een jeugddetentie.

Kinderbescherming (Raad voor de kinderbescherming)
- bij de kinderbescherming werken mensen die kinderen beschermen en helpen die het moeilijk hebben. Als je als kind met de politie in aanraking komt, dan vertelt de politie dat aan de raad voor de kinderbescherming. Iemand van de raad gaat dan een onderzoek naar je leefsituatie doen: hoe gaat het thuis, hoe gaat het op school, heb je vrienden en vriendinnen, enz. De raad maakt hierover een rapport en stuurt dit aan de officier van justitie.

Kinderrechter
- de kinderrechter is een man of een vrouw die strafzaken tegen minderjarigen (12-18 jaar) behandelt. Hij of zij luistert goed naar alles wat er in de zitting wordt gezegd en spreekt dan uiteindelijk de straf uit.

Leerstraf
- in plaats van een gevangenisstraf kan de rechter het beter voor je vinden dat je een leerstraf krijgt. Zo moet Sven de cursus 'Slachtoffer in beeld' volgen. In die cursus leert hij wat de gevolgen van een misdrijf zijn voor een slachtoffer. Zo hoopt de rechter dat hij het niet een volgende keer zal doen.

Mediator
- iemand die helpt het gesprek te voeren in de bijeenkomst van het herstelrecht. Dat is een man of vrouw in wie beide partijen vertrouwen hebben. In het geval van Sven en Debby is het een leraar van school. Hij zorgt ervoor dat iedereen het woord krijgt en dat er goed naar elkaar wordt geluisterd.

Officier van justitie
- de officier van justitie is de enige in Nederland die kan beslissen of iemand vervolgd moet worden. De officier heeft als doel de waarheid boven tafel te krijgen. Als hij genoeg bewijs heeft verzameld voor de schuld van de verdachte, dan zal hij de verdachte voor de rechter laten verschijnen. Dat heet dagvaarden. In lichte gevallen kan de officier ook zelf een werk- of leerstraf of een geldboete voorstellen aan de verdachte. In de rechtszaal noemen we de officier ook wel de aanklager. Hij klaagt de verdachte namelijk namens de maatschappij aan. Aan het einde van de zitting eist de aanklager een straf.

Proeftijd
- Sven krijgt een voorwaardelijke gevangenisstraf opgelegd. Dat betekent dat hij niet wordt opgesloten. Hij krijgt een proeftijd van een bepaalde periode. Als hij tijdens die proeftijd de fout in gaat, dan wordt hij alsnog opgesloten.

Rechter-commissaris
- een rechter die het gerechtelijk vooronderzoek leidt bij strafzaken. De rechter-commissaris zorgt ervoor dat het vooronderzoek volgens wettelijke regels verloopt. Als de officier van justitie vindt dat de verdachte langer dan drie dagen in voorarrest moet blijven, dan moet hij daarvoor toestemming vragen aan de rechter-commissaris. De rechter-commissaris kan tijdens het vooronderzoek telefoons laten afluisteren en getuigen horen.

Reclassering
- bij de reclassering werken mensen die je helpen nadat je een straf hebt gekregen. Het is daarna vaak moeilijk om terug te keren op school of in de buurt waar je woont. Sven krijgt hulp van de jeugdreclassering. De reclassering organiseert en begeleidt ook de werk- of leerstraffen die de officier van justitie oplegt.

Requisitoir (je zegt rekwisitoor)
- een toespraak van de officier van justitie. Daarin vertelt hij aan de rechter wat hij van de zaak denkt. Ook vertelt hij welke straf hij eist.

Slachtoffer
- als je slachtoffer bent, maak je nare dingen mee waar je niks aan kunt doen. In dit verhaal is Debby het slachtoffer. Omdat ze zich schaamt over alles wat er is gebeurd, durft ze het eerst aan niemand te vertellen. Een slachtoffer kan in overleg met de officier van justitie in de rechtszaal eisen dat de geleden schade wordt vergoed. Ook kan een slachtoffer aan de officier van justitie vragen om hem op de hoogte te houden van de gang van zaken.

Stalking
- iemand die stalkt, valt een ander voortdurend lastig. Dat kan op allerlei manieren. Sven doet dat door vervelende sms-jes en e-mails te sturen. Het slachtoffer wordt erg bang en durft soms geen stap meer buiten de deur te zetten

Verdachte
- je bent verdachte als er aanwijzingen bestaan dat je iets hebt gedaan wat strafbaar is. Als bewezen is dat je het echt hebt gedaan, ben je pas de dader.

Verhoor
- als iemand jou een verhoor afneemt, betekent het dat hij je allerlei vragen stelt. De politie verhoort Sven: ze willen precies van Sven weten wat er allemaal is gebeurd.

Verzekering (Inverzekeringstellen)
- tijdens de dagen dat de politie de verdachte verhoort, kan de officier van justitie erin toestemmen dat de verdachte in het politiebureau moet blijven. De verdachte mag niet naar huis en blijft dan in een politiecel.

Voorgeleiding
- als de verdachte is gearresteerd, voert de officier van justitie een gesprek met de verdachte. Hij beoordeelt of de verdachte in voorarrest moet blijven, of dat de verdachte tot de rechtszaak vrij gelaten kan worden.

Voorwaardelijk
- als je een voorwaardelijke straf krijgt, dan onderga je die straf pas echt als je je niet aan de afspraken houdt die tijdens de zitting zijn gemaakt. Als Sven Debby (of iemand anders) toch weer gaat stalken, dan moet hij alsnog de gevangenis in.

Werkstraf
- in plaats van een gevangenisstraf kan het zijn dat de rechter het beter vindt dat je een aantal uren gaat werken. Zo hoopt de rechter dat je goed nadenkt over wat je hebt gedaan. De maatschappij heeft last gehad van wat je hebt gedaan. Door deze straf kun je iets goeds terug doen. Sven krijgt uiteindelijk een werkstraf van 40 uur. Een werkstraf noemen ze ook wel taakstraf of alternatieve straf.

Zitting
- bijeenkomst op de rechtbank waar recht wordt gesproken. Aanwezig zijn: de rechter, de griffier, de verdachte, de officier van justitie en de advocaat. Soms is er ook publiek. Maar niet bij Sven. Omdat hij minderjarig is, wordt de zitting achter gesloten deuren gehouden. Wel zijn de ouders van Sven aanwezig en is er iemand van de reclassering bij.

De uitleg in deze woordenlijst is heel beknopt. Het betekent dat aan de inhoud ervan geen rechten kunnen worden ontleend.

Bronnen:

• 'Groot woordenboek van recht en spraak', bijlage bij 'DjusTis, uitgave van Zorn Uitgeverij
• 'Juridisch jargon', uitgave van het Openbaar Ministerie
• Van Dale junior, woordenboek Nederlands